Роль української вищої школи у консолідації суспільства у 1990-х рр.

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Назар Валага

Анотація

Анотація. Стаття містить аналіз діяльності вищої школи України у 1990-х рр. у контексті консолідації українського суспільства після розпаду СРСР. Визначені чинники впливу українських вузів на суспільство із урахуванням характеру та часу їх дії та окресленням меж досяжності такого впливу. Мета дослідження полягає у визначенні можливостей та характеру впливу вищої школи на консолідацію українського суспільства протягом 1990-х рр. із урахуванням наслідків розпаду СРСР та відновлення державного будівництва в Україні. Наукова новизна полягає у тому, що у ньому окреслені засоби впливу українських вузів на консолідацію суспільства впродовж 1990-х рр., визначений характер такого впливу та його наслідки у контексті державного будівництва. Висновки. Автором визначено, що впродовж 1990-х рр. українська вища школа доклала значних зусиль для формування україноцентричного світогляду молоді, у тому числі через викладання оновлених курсів з історії України, всесвітньої історії та історії держави і права України. Посилення уваги до історії України було пов’язане із так званою «архівною революцією», яка дозволила дослідникам проаналізувати раніше секретні документи і висвітлити багато маловідомих сторінок вітчизняної історії у контексті державотворчих зусиль українського народу. Визначено, що україноцентричний погляд на процес державотворення тісно пов’язаний із викладанням історії. Викладання історії України для студентів вузів мало певну специфіку у вузах східної і західної України. Протягом 1990-х рр. вузи України вплинули на зміну пантеону героїв українського суспільства, на переоцінку багатьох подій і фактів вітчизняної історії, однак обтяженість радянською ідентичністю ще помітно впливала на характер виконання своїх професійних обов’язків багатьма викладачами вищої школи.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Як цитувати
Валага, Н. (2026). Роль української вищої школи у консолідації суспільства у 1990-х рр. Вісник Черкаського університету. Серія: Історичні науки, (2). https://doi.org/10.31651/2076-5908-2026-2-155-161
Розділ
Статті
Біографія автора

Назар Валага

аспірант кафедри історії України Черкаського національного університету імені Богдана Хмельницького, Черкаси, Україна

Посилання

References

Berenshtein, L., Panchenko, P., Reient, O., (1999). Development of civil society in Ukraine. Kyiv [in Ukrainian].

Shara, L., (2002). Development of civil society in Ukraine. Kyiv [in Ukrainian].

Berezovskyi, V. (1998). Consolidation of the Ukrainian youth movement as an important factor of social progress in Ukraine. In The future of Ukraine in the hands of youth: Proceedings of the IV World Congress of Ukrainian Youth Organizations (August 21–23, 1998), 17–22. Kyiv [in Ukrainian].

Alekseieva, O., Kyshchenko, H. (1995). Changes in the social status of students in the transition to a market economy. Visnyk of Kyiv University. Series: Sociology. Psychology. Pedagogy, 1, 87–99 [in Ukrainian].

Andrushchenko, V. (2001). Modernization of higher education in Ukraine: theoretical and methodological foundations. Theory and Practice of Social Systems Management, 1, 21–31 [in Ukrainian].

Andrushchenko, V. (2001). Main trends in the development of higher education in Ukraine at the turn of the century: an attempt of prognostic analysis. Higher Education of Ukraine, 1, 11–18 [in Ukrainian].

Bilan, S. (2002). Higher education of independent Ukraine. In Problems of the history of Ukraine: facts, judgments, searches, 161–168. Kyiv [in Ukrainian].

Hadmaliiev, S. (2011). The impact of economic transformations on the development of higher education in Ukraine in the 1990s – early 21st century. Scientific Notes on Ukrainian History, 27, 192–199 [in Ukrainian].

Harashchuk, O. (2005). System approach in the development of the education system. Economics: Problems of Theory and Practice, 204, 644–652 [in Ukrainian].

Bebyk, V., Holovatyi, M., Rekhkalo, V. (1996). Political culture of modern youth. Kyiv [in Ukrainian].

Bondarenko, I., Davydov, P. (1996). Value orientations in shaping state-building aspirations of youth. Shliakh osvity [The Path of Education], 2, 15–18 [in Ukrainian].

Yablonskyi, V. (1998). Higher education in Ukraine at the turn of the millennium: problems of globalization and internationalization. Kamianets-Podilskyi [in Ukrainian].

Solodkov, V. (1994). Reorientation and paradigm shift: educators facing the choice of a new social role. Viche, 10, 56–62 [in Ukrainian].

(1993). State National Program “Education” (“Ukraine of the XXI Century”). Retrieved from: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/896-93-%D0%BF#Text

[in Ukrainian].

Ruchka, A. (2021). Values and value changes in the recent history of Ukraine. In Ukrainian society: monitoring social change, 486–497. Kyiv [in Ukrainian].

(2013). Region, Nation and Beyond: An interdisciplinary and transcultural reconceptualization of Ukraine. Retrieved from: https://bit.ly/44CqmPn.

(2021). Generation of independence: values and motivations. Rating Group. Retrieved from: https://bit.ly/4vCzeQc [in Ukrainian].

(2021). Ukrainian society: monitoring social change. 30 years of independence. Kyiv. Retrieved from: https://i-soc.com.ua/assets/files/monitoring/monitoring-2021-bez-dodatkov.pdf [in Ukrainian].

Herasymchuk, V. (1997). History and native language in patriotic education of student youth in Ukraine and Poland. Shliakh osvity, 1, 27–28. [in Ukrainian].

Hyrych, I. (2025). Creation after 1991 of the first Ukrainian history textbooks based on the introduction of national historical memory. Retrieved from: https://www.i-hyrych.name/Vyklad/HistMemory/Independence.html [in Ukrainian].

Teleus, M., Shapoval, Yu. (2000). Preface. In Ukrainian historical didactics: international dialogue of specialists. Kyiv [in Ukrainian].

Zemziulina, N., Shamara, S. (2004). Nationalism and identities of the new Ukraine. Ukrainian political nation, 240–248. Kyiv [in Ukrainian].

Lutai, V. (1998). The main question of modern philosophy and education reform. Osvita i upravlinnia, 3, 17–19 [in Ukrainian].

Palamarchuk, V., Chyzhevskyi, B. (1993). Conceptual foundations of new-type educational institutions. Shliakh osvity, 2, 47–49 [in Ukrainian].

Artsyshevskyi, R. (2008). Worldview education in the transition to the information society. Shliakh osvity, 1, 6–11 [in Ukrainian].

Dzhura, O. (2002). Social factors of professional self-determination of a person. Multiversum. Philosophical Almanac, 31, 49–58 [in Ukrainian].

Dzhura, O. (2003). Conditions and effectiveness of professional self-determination of personality. Nova paradyhma, 34, 86–100 [in Ukrainian].

Kononenko, P. (2010). Ukrainian education: reform issues. Osvita i upravlinnia, 1, 7–29 [in Ukrainian].

Reient, O. (1999). In the workshops of historical science. Kyiv [in Ukrainian].

Korolov, B., Ziakun, A. (2002). Educational literature on history published in Ukraine in 1989–2000: bibliographic index. Kyiv; Sumy [in Ukrainian].

(2021). Generation of independence: values and motivations. Rating Group. Retrieved from: https://bit.ly/4f9KGxK [in Ukrainian].